AZƏRBAYCAN MİLLİ                  ELMLƏR AKADEMİYASI
HUMANİTAR ELMLƏR BÖLMƏSİ
Foto
Naxçıvan Bölməsində şairə-dramaturq Kəmalə Ağayevanın anadan olmasının 85-ci ildönümünə həsr olunan konfrans keçirilib
Noy 18, 2021 | 02:30 / Konfranslar, iclaslar
Oxunub 387 dəfə

AMEA-nın Naxçıvan Bölməsinin İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun təşkilatçılığı ilə görkəmli şairə-dramaturq, pedaqoq, tərcüməçi, publisist, Əməkdar incəsənət xadimi Kəmalə Ağayevanın anadan olmasının 85-ci ildönümü münasibətilə elmi konfrans keçirilib.

İnstitutun baş direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü, professor Əbülfəz Quliyev Naxçıvanda əsrlər boyu formalaşmış ədəbi yaradıcılıq təmayülləri və Naxçıvan yaradıcılıq məktəbinin tanınmış nümayəndələrindən söz açıb. Bildirib ki, bu məktəbin layiqli davamçılarından biri də şairə-dramaturq Kəmalə Ağayeva olub. Kəmalə Ağayevanın həyatı və fəaliyyəti ilə bağlı dinləyicilərə məlumat verən alim şairənin yaradıcılığında vətən sevgisinin, təbiət lirikasının xüsusi yer tutduğunu qeyd edib.

Vurğulanıb ki, onun hələ sovet dönəmində Türkiyə və Özbəkistan kimi ölkələrə səfər etməsi türk dünyası ilə ədəbi əlaqələrin formalaşmasında mühüm əhəmiyyətə malikdir. Kəmalə Ağayevanın məhsuldar yaradıcılığı və ictimai fəaliyyəti dövlət rəhbərliyi tərəfindən yüksək qiymətləndirilib və ulu öndər Heydər Əliyevin müvafiq fərmanları ilə şairəyə Azərbaycan Respublikasının Əməkdar incəsənət xadimi fəxri adı və Prezidentin Fərdi təqaüdü verilib. Bu diqqət və qayğının davamı olaraq şairənin 60 illik yubileyi yüksək səviyyədə qeyd olunub.

İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun Ədəbiyyatşünaslıq şöbəsinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Ramiz Qasımov “Kəmalənin həyatı və yaradıcılığı haqqında” məruzəsində bildirib ki, Kəmalə Ağayeva Azərbaycan ədəbiyyatı və milli teatr tariximizə mənzum pyeslərin ilk qadın müəllifi kimi daxil olub. R.Qasımov Kəmalə Ağayevanın pedaqoji fəaliyyəti haqqında məlumat verərək söyləyib ki, o, neçə-neçə savadlı kadrların yetişməsində mühüm rol oynayıb. Pedaqoji fəaliyyəti ilə yanaşı ədəbi yaradıcılığa da eyni həvəs və coşqu ilə davam edən gənc söz ustadı SSRİ, eyni zamanda Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvlüyünə qəbul edilib, muxtar respublikada SSRİ Yazıçılar İttifaqının ilk qadın üzvü kimi adını tarixə yazdırıb.

“Baharın sözü” adlı ilk şeirlər kitabı işıq üzü görən şairə dramaturgiya sahəsində də qələmini uğurla sınaqdan keçirib, “Məhsəti” adlı 4 pərdəli mənzum faciəsi böyük marağa səbəb olub.

Şairənin sonrakı illərdə “Gül yarpağı”, “Sən olmasaydın”, “Arpaçayın nəğməsi”, “Daş piyalə”, “O dağlarda gözüm qaldı”, “Tanrıya heyranam mən”, “Apardı sellər Saranı”, “Vətənə sevdalıyam”, “Qönçələr”, “Könül verdiyim ellər”, “Əlixan məhəlləsi”, “Ay-ulduzlu gülüstanım” adlı kitabları nəşr olunub, “Məhsəti”, “Bir gül kimi” və “Sevdim Türkiyəni” kitabları Türkiyədə çap edilib.

Məruzəçi Kəmalə Ağayevanın Naxçıvan Dövlət Musiqili Dram Teatrı və Naxçıvan Dövlət Kukla Teatrında göstərdiyi uğurlu fəaliyyətindən də bəhs edib. Diqqətə çatdırıb ki, həmin illərdə şairə-dramaturqun “İsmət”, “Apardı sellər Saranı”, “Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir”, “Göyçək Fatma”, “Tıq-tıq xanım”, “Məlikməmməd” və “Sirli sözlər”  kimi mənzum pyesləri tamaşaya qoyulub. Onun şeir və poemaları rus, belarus, gürcü, özbək, türkmən, türk, ingilis, alman, ispan, fransız və başqa dillərə tərcümə olunub. Tədqiqatçı bildirib ki, Kəmalə Ağayeva səhnələrdəki tamaşaları, efirlərdəki nəğmələri, dəyərli poeziya incilərini əks etdirən kitabları ilə daim xatırlanacaq.

Konfransda “Kəmalə poeziyasında Naxçıvan obrazı” adlı məruzə edən İncəsənət, Dil və Ədəbiyyat İnstitutunun Folklorşünaslıq şöbəsinin müdiri, filologiya üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elxan Məmmədov şairənin yaradıcılığından nümunələr səsləndirərək Naxçıvanın tərənnümünə həsr etdiyi şeirləri şərh edib. Misralara yüklənən dərin məna yükünü təhlil edən tədqiqatçı bildirib ki, Kəmalə Ağayeva yaradıcılığında vətənə bağlılıq, doğma elinə - Naxçıvana məhəbbət mühüm yer tutur.

Elxan Məmmədov şairə ilə bağlı xatirələrini konfrans iştirakçıları ilə bölüşüb, onun nəcib insani keyfiyyətlərindən bəhs edib.

Naxçıvan Dövlət Universitetinin müəllimi, sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru Günay Məmmədova isə “Kəmalənin poeziyası Azərbaycan bəstəkarlarının əsərlərində” başlıqlı məruzəsində şairənin sözlərinə müxtəlif bəstəkarlar tərəfindən bəstələnmiş mahnılar, bu mahnılardan bəzilərinin tarixçəsi və ifaçıları haqqında məlumat verib. Qeyd olunub ki, ədəbiyyatımızın seçilən nümayəndələrindən olan Kəmalə Ağayeva mədəni irsimizi zənginləşdirməklə yanaşı, həm də istedadlı gənclərin aşkar olunmasında misilsiz xidmətlər göstərib.

Naxçıvan Bölməsinin Təbii Ehtiyatlar İnstitutunun baş direktoru, AMEA-nın müxbir üzvü, şairənin tələbəsi olmuş professor Tofiq Əliyev çıxışında Kəmalə Ağayevanın pedaqoji fəaliyyəti ilə bağlı xatirələrini bölüşüb. Onun sahib olduğu zəngin bilikləri gənclərə ustalıqla çatdırmaq bacarığından söz açıb.

Sonda yubilyarın oğlu sənətşünaslıq üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Ələkbər Qasımov Kəmalə Ağayeva yaradıcılığına verilən dəyər və ədəbi irsinə göstərilən diqqətə görə bölmə rəhbərliyinə və təşkilatçılara minnətdarlığını bildirib.

Copyright © AMEA İnformasiya Texnologiyaları İnstitutu, 2015